Nhật ký Khắc kỷ: một câu hỏi, một dòng, mỗi buổi sáng

Các nhà Khắc kỷ có thói quen viết. Marcus Aurelius lấp đầy những cuốn sổ mà ngày nay ta gọi là “Suy tưởng” bằng những lời tự nhắc nhở. Seneca kể rằng trước khi ngủ, ông nhìn lại toàn bộ ngày của mình, không giấu bản thân điều gì.

Nhật ký Khắc kỷ không phải là cuốn sổ ghi lại mọi điều đã xảy ra. Đó là một bài tập ngắn: đọc một đoạn trích, trả lời một câu hỏi thành thật về ngày của bạn, và để ý xem phần nào nằm trong tầm kiểm soát của bạn.

Bạn đang trải qua điều gì khó khăn? Những đoạn văn Khắc kỷ cho lo âu, đau buồn và những đêm mất ngủ →

Đặt một đoạn văn như thế này lên Màn hình khóa, miễn phí trên iPhone và Android.

Nhật ký Khắc kỷ là gì?

Nhật ký Khắc kỷ là mỗi ngày viết ra vài chữ để đối chiếu với một ý tưởng duy nhất: có những điều nằm trong tầm kiểm soát của chúng ta và có những điều thì không. Mỗi mục lấy một khoảnh khắc có thật trong ngày của bạn – một tin nhắn, một cuộc họp, một nỗi lo – rồi phân loại nó. Điều gì bạn đã kiểm soát? Điều gì bạn chỉ phán xét?

Một hai dòng là đủ. Độ dài không phải là điều cốt yếu. Marcus viết những đoạn rời rạc; nhiều mục trong “Suy tưởng” chỉ có một câu. Điều cốt yếu là nhìn ngày của mình bằng một câu hỏi thay vì bằng tâm trạng.

Làm sao để viết nhật ký Khắc kỷ chỉ trong vài phút mỗi ngày?

1
Đọc một đoạn trích
Một dòng ngắn của Marcus, Seneca hoặc Epictetus. Đọc chậm, một lần.
2
Trả lời một câu hỏi trong một dòng
Không phải một bài luận suy ngẫm. Hãy gọi tên điều cụ thể: email đó, người đó, nỗi sợ đó. Một hoặc hai câu.
3
Nhìn lại cả tuần
Mỗi tuần một lần, hãy đọc lại liền một lượt những dòng bạn đã viết. Những khuôn mẫu mà một ngày riêng lẻ che giấu sẽ hiện ra: cùng một nỗi lo, cùng một người, cùng một cái cớ.

33 câu hỏi cho nhật ký Khắc kỷ

Mỗi câu hỏi đều xuất phát từ một đoạn trong các văn bản Khắc kỷ. Hãy dùng mỗi ngày một câu, theo thứ tự hoặc ngẫu nhiên. Hãy trả lời về ngày hôm nay, chứ không phải về cuộc đời nói chung.

Những gì nằm trong tầm tay bạn

1
Gần đây, trong một lúc khó khăn, phần nào trong bạn vẫn giữ được tự do?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 1.2 – “Bạn có thể xiềng chân tôi, nhưng ý chí của tôi thì ngay cả Zeus cũng không khuất phục nổi.”
2
Ngoài công việc, bạn sẽ mô tả mình là ai?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 31.7 – “Người không biết mình là ai sẽ đi lại như kẻ câm và mù, chẳng là ai cả.”
3
Sáng nay, bạn đã thấy điều gì không nằm trong tầm kiểm soát của mình?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 35.2 – “Mỗi sáng, hãy xem xét mọi điều bạn thấy. Áp dụng quy tắc: điều này có nằm trong ý chí của tôi hay không.”
4
Ham muốn nào hôm nay đã khiến bạn kém tự do hơn?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 40.1 – “Điều đặt ra cho chúng ta: sống với ham muốn và né tránh không chút ràng buộc.”
5
Hôm nay, ở đâu bạn thấy mình bị đẩy đi thay vì tự chọn?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 48.1 – “Người tự do là người sống như mình mong muốn, không chịu cưỡng ép nào, và ham muốn đều đạt được mục đích.”

Thời gian và hiện tại

6
Thói quen nào sẽ phai dần nếu hôm nay bạn thôi nuôi dưỡng nó?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 28.1 – “Mọi thói quen đều được duy trì bằng hành động tương ứng. Hãy ngừng ba mươi ngày rồi xem.”
7
Lần cuối bạn dành trọn một giờ ở bên chính mình là khi nào?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 41.1 – “Như Zeus ở cùng chính mình và an nhiên, hãy học cách trò chuyện với bản thân mà không cần đến người khác.”
8
Hôm nay, bạn đã coi sự có mặt của người thân yêu nào là điều hiển nhiên?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 46.4 – “Khi hôn con mình, hãy kìm niềm vui lại và tự nhắc: bạn rồi sẽ chết, và con bạn cũng vậy.”
9
Lúc này bạn đang có điều gì chỉ là được cho mượn?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 46.4 – “Những gì bạn yêu thương không phải của bạn. Chúng được trao cho bạn trong hiện tại, như trái vả đúng mùa.”
10
Khi ai cũng chỉ có hiện tại, lúc này điều gì là của bạn?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng II.14 – “Mọi sự đều quay vòng. Người sống lâu nhất và người sống ngắn nhất đều mất đi như nhau.”

Sợ hãi và lo lắng

11
Thay vì mong một kết cục biến mất, nỗi sợ nào bạn có thể nới lỏng?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng IX.40 – “Nếu các vị thần có quyền năng, đừng cầu xin cho sự việc, mà hãy cầu xin năng lực không sợ hãi.”
12
Ngay lúc này, trong khoảnh khắc này, điều gì thực sự không thể chịu nổi?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng VIII.36 – “Đừng làm mình bất an khi nghĩ đến toàn bộ cuộc đời. Chỉ hỏi: ở đây có gì là không thể chịu nổi?”
13
Tối nay bạn đang trăn trở về kết quả nào mà mình không thể định đoạt?
Nguồn: Seneca, Thư CI.1 – “Không gì khốn khổ hơn nỗi lo âu về kết cục của những việc tương lai.”
14
Phiền muộn nào sẽ theo bạn ngay cả khi đến một nơi mới?
Nguồn: Seneca, Thư CIV.1 – “Nếu muốn thoát khỏi phiền muộn, bạn không cần một nơi chốn khác, mà cần trở thành một con người khác.”
15
Điều gì có thể xảy ra ngày mai mà bạn chưa bình thản lường trước?
Nguồn: Seneca, Thư CVII.1 – “Chúng ta phải lo sao cho không điều gì ập đến mà ta chưa lường trước.”

Người khác

16
Lỗi lầm nào của bạn có thể đang bị chính bạn bỏ qua lúc này?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 29.3 – “Giữa những người mơ hồ về chính lỗi lầm của họ, hãy luôn tự xét xem bạn có phải một trong số đó không.”
17
Gần đây, lợi ích riêng và việc làm điều đúng đã tách rời nhau ở đâu với bạn?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 30.3 – “Hãy đặt lợi ích của bạn cùng chỗ với điều thiện và công lý, nếu không mọi thứ khác sẽ sụp đổ.”
18
Ai có thể sẽ thử thách sự kiên nhẫn của bạn hôm nay?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng II.1 – “Không kẻ làm điều sai nào có thể gán điều xấu xa lên tôi, và tôi cũng không thể ghét họ.”
19
Gần đây ai làm bạn khó chịu chỉ vì họ là chính họ?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng IX.42 – “Khi thấy khó chịu vì sự trơ trẽn của ai đó, hãy tự hỏi: lẽ nào thế gian này lại có thể không có kẻ trơ trẽn?”
20
Tuần này lời nói của ai suýt làm thay đổi cách bạn hành động?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng VII.15 – “Dù ai làm gì hay nói gì, tôi vẫn phải tốt, như viên ngọc lục bảo giữ nguyên màu của mình.”

Phán đoán và cơn giận

21
Trước bước lớn sắp tới, bạn sẽ thực sự phải trả giá những gì?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 42.4 – “Bạn muốn chiến thắng ở Olympia. Trước khi bắt đầu, hãy cân nhắc những gì đi trước và những gì theo sau.”
22
Gần đây bạn đã làm tốt điều gì mà không ai khen?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng IV.20 – “Mọi điều đẹp đẽ đều tự thân đẹp. Lời khen không phải là một phần làm nên vẻ đẹp ấy.”
23
Hôm nay điều gì làm bạn bất an, và quan niệm nào khiến nó tệ hơn?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng IV.3 – “Sự vật không chạm tới tâm hồn. Mọi xáo trộn của chúng ta chỉ đến từ quan niệm bên trong.”
24
Tổn hại nào hôm nay chỉ tồn tại trong cách bạn phán đoán về nó?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng IV.39 – “Điều xấu với bạn nằm ở nơi bạn hình thành quan niệm về điều xấu. Hãy thôi hình thành chúng.”
25
Ý nghĩ nào bạn đã lặp lại nhiều nhất hôm nay?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng V.16 – “Tâm hồn bạn nhuốm màu những ý nghĩ của bạn. Hãy chọn màu thật cẩn trọng.”

Muốn ít hơn

26
Tuần này, bạn nhận ra sự yếu kém của chính mình rõ nhất ở đâu?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 22.1 – “Khởi đầu của triết học là ý thức về sự yếu kém của chính mình trước những điều thiết yếu.”
27
Quán trọ dễ chịu nào đã khiến bạn quên mất mình đang đi đâu?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 31.4 – “Bạn dừng chân ở một quán trọ dễ chịu và quên mất đích đến. Bạn chỉ đang đi ngang qua thôi.”
28
Gần đây bạn đã làm điều gì chủ yếu để người khác chú ý?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 46.3 – “Người tốt không làm gì để phô trương, mà để làm điều đúng. Lợi ích nằm ngay trong việc làm.”
29
Ham muốn nào bạn có thể đơn giản buông bỏ thay vì đuổi theo?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 48.8 – “Tự do không đạt được bằng cách sở hữu trọn vẹn những gì mình ham muốn, mà bằng cách loại bỏ ham muốn.”

Cái chết và điều quan trọng

30
Nếu cái chết đến hôm nay, nó sẽ thấy bạn đang làm gì?
Nguồn: Epictetus, Đàm luận 56.2 – “Nếu cái chết tìm đến khi tôi đang bận tâm với những điều này, tôi có thể nói với Thượng Đế: tôi đã không xao lãng Ngài.”
31
Trong một ngày tâm trạng đổi thay, điều gì đã giữ bạn vững vàng?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng II.17 – “Thân xác là dòng chảy. Tâm hồn là giấc mộng. Điều gì có thể dẫn lối cho bạn? Chỉ một điều: triết học.”
32
Hôm nay, bạn sẽ thôi chỉ đọc về điều gì để bắt tay vào làm?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng II.2 – “Bạn là xác thịt, hơi thở và lý trí dẫn dắt. Hãy vứt sách đi – hãy sống như thể bạn đang chết ngay lúc này.”
33
Lúc này có điều gì đang cám dỗ bạn mà cái giá là lòng tự trọng?
Nguồn: Marcus Aurelius, Suy tưởng III.7 – “Đừng bao giờ coi là có lợi bất cứ điều gì buộc bạn phải thất hứa, đánh mất lòng tự trọng hay căm ghét ai.”

Nhật ký Khắc kỷ trên điện thoại, mỗi ngày một dòng

Mỗi sáng, Dawnstone đặt một đoạn trích Khắc kỷ lên Màn hình khóa của bạn. Từ phiên bản 1.3, mỗi đoạn trích đi kèm một câu hỏi. Hãy trả lời trong một dòng; những dòng bạn viết được lưu trên điện thoại và trong bản sao lưu của riêng bạn.

Trên iPhone có Apple Intelligence, một câu hỏi tiếp nối chạy hoàn toàn trên thiết bị và mời bạn đi thêm một bước. Không cần tài khoản, không có chuỗi ngày, không có bảng tin.

Tải về trên App Store

Câu hỏi về việc viết nhật ký Khắc kỷ

Marcus Aurelius có viết nhật ký không?

Có. “Suy tưởng” là những ghi chép riêng tư Marcus viết cho chính mình, phần lớn trong các chiến dịch quân sự, và chưa bao giờ nhằm để xuất bản. Chúng đọc giống một cuốn nhật ký gồm những lời tự nhắc hơn là một cuốn sách.

Nhật ký Khắc kỷ có giống nhật ký biết ơn không?

Không. Nhật ký biết ơn liệt kê những điều tốt đẹp. Nhật ký Khắc kỷ phân loại những gì đã xảy ra thành điều nằm trong tầm kiểm soát của bạn và điều không, rồi xem xét những phán đoán bạn đã thêm vào. Lòng biết ơn có thể xuất hiện, nhưng đó không phải là phương pháp.

Nên viết nhật ký vào buổi sáng hay buổi tối?

Cả hai đều có gốc rễ Khắc kỷ. Marcus chuẩn bị cho ngày mới vào buổi sáng; Seneca nhìn lại ngày vào buổi tối. Một dòng mỗi sáng cùng một lần nhìn lại mỗi tuần là đủ với hầu hết mọi người.

Một mục nhật ký Khắc kỷ nên dài bao nhiêu?

Một hoặc hai câu là đủ. Một dòng cụ thể về một khoảnh khắc có thật có ích hơn cả một trang những suy nghĩ chung chung.

Tôi có cần đọc sách Khắc kỷ trước không?

Không. Mỗi câu hỏi ở đây đều đi kèm đoạn trích mà nó được rút ra. Nếu bạn muốn có một điểm bắt đầu để đọc, hãy bắt đầu với một tác giả trong một tuần.