Một thực hành Khắc kỷ
Chủ nghĩa Khắc kỷ nói gì về sự cô đơn?
Chủ nghĩa Khắc kỷ cho rằng con người không sinh ra để sống một mình, và cô đơn là một khoảng trống cần được lấp lại chứ không phải một bản án về bạn: Seneca so sánh xã hội loài người với một vòm đá chỉ đứng vững vì mỗi viên đá tựa vào một viên khác. Thực hành gồm hai phần. Hãy biến thời gian bạn ở một mình thành sự bầu bạn thực sự với chính mình, và bước một bước nhỏ, cụ thể đến với một người khác ngay hôm nay, không cần đợi đến khi cảm thấy sẵn sàng.
Cô đơn không giống với ở một mình. Bạn có thể được bao quanh bởi nhiều người mà vẫn thấy mình vô hình, hoặc trải qua một ngày yên tĩnh một mình mà vẫn thấy ổn. Điều làm ta đau là khoảng cách giữa sự gắn kết bạn mong muốn và sự gắn kết bạn đang có, và thường là cả một phán đoán mọc lên trong khoảng cách ấy: chẳng ai quan tâm, tôi là gánh nặng, từ trước đến nay vẫn luôn như vậy.
Các nhà Khắc kỷ nói đến cả hai phía. Họ coi trọng một kiểu chốn lui về bên trong: Marcus Aurelius viết rằng bất cứ lúc nào bạn cũng có thể lui vào tâm hồn mình và thấy nó yên tĩnh. Nhưng họ cũng khẳng định chắc chắn không kém rằng con người vốn có bản tính xã hội và có bổn phận quan tâm đến nhau, và chính những lá thư của Seneca là một hành động của tình bạn vượt qua khoảng cách. Vì vậy, thực hành không phải là chấp nhận sự cô lập. Mà là thôi đối xử với bản thân như một người bạn đồng hành tồi, rồi vươn ra bên ngoài bằng những cách nhỏ, vừa sức.
Thực hành Khắc kỷ 5 phút cho nỗi cô đơn
Ba bước đầu dành cho bạn. Hai bước cuối dành cho một người khác.
- 1Gọi tên cảm xúc thật chính xác.
Bạn đang nhớ một người cụ thể, đang mong được thấu hiểu, hay đơn giản là tối nay không có ai để gọi? Mỗi kiểu cô đơn cần một bước tiếp theo khác nhau.
- 2Kiểm tra câu chuyện.
Tìm câu nói đang bám vào cảm xúc ấy, chẳng hạn như chẳng ai muốn có tôi bên cạnh. Hãy hỏi bạn thực sự có bằng chứng gì, và liệu một cách giải thích tử tế hơn có khả năng đúng không kém hay không.
- 3Bầu bạn với chính mình trong năm phút.
Pha một tách gì đó ấm, ngồi ở một chỗ thoải mái, và đọc chậm một đoạn trích. Marcus gọi tâm trí là một chốn lui về. Chủ ý ở một mình với chính mình khác với bị bỏ lại một mình.
- 4Bước một bước nhỏ ra bên ngoài.
Gửi một tin nhắn ngắn cho người mà đã lâu bạn không trò chuyện. Không cần giải thích dài dòng: Tôi vừa nghĩ đến bạn. Hoặc nói một câu chân thành với ai đó bạn gặp hôm nay.
- 5Làm một điều gì đó cho người khác.
Seneca viết rằng ta học trong khi dạy, và dòng chảy ấy đi theo cả hai chiều (Thư gửi Lucilius VII). Giúp đỡ, dù chỉ một chút, là một trong những con đường đáng tin cậy nhất để kết nối trở lại.
Các nhà Khắc kỷ đã viết gì?
Mối quan hệ giữa chúng ta với nhau giống như một vòm đá – nó sẽ sụp nếu những viên đá không đỡ lấy nhau. Cả khối đứng vững vì viên nào cũng tựa vào một viên khác.
Hình ảnh của Seneca đáng để giữ lại: bạn là một viên đá trong một vòm đá, và vòm đá cần bạn cũng như bạn cần nó. Nỗi cô đơn nói với bạn điều ngược lại. Đây là lời nhắc rằng nỗi cô đơn đã sai.
Hãy thu mình vào bên trong hết mức có thể. Hãy kết giao với những người sẽ làm bạn tốt hơn. Hãy đón nhận những ai bạn có thể giúp tiến bộ. Dòng chảy này đi theo cả hai chiều – ta vừa dạy vừa học.
Hai lời dặn đặt cạnh nhau: dành thời gian cho chính mình, và chọn những người bầu bạn giúp bạn tốt hơn. Các nhà Khắc kỷ không xem hai điều này là đối nghịch.
Thêm về sự cô tịch và thành trì nội tâm →Vận may và vận rủi không thuộc về riêng một người – chúng ta cùng chung sự tồn tại. Không ai sống tốt khi chỉ nghĩ đến bản thân, biến mọi chuyện thành câu hỏi về lợi ích riêng.
Không ai sống tốt khi đóng kín trong những mối bận tâm của riêng mình. Khi bạn thấy mình bị tách rời, hướng sự chú ý đến điều tốt cho người khác thường là bước đầu tiên để thoát ra.