Danh ngôn Khắc kỷ về sự cô tịch và tâm trí như một nơi ẩn náu

Không có nơi nào bạn có thể lui về mà yên tĩnh hơn, ít muộn phiền hơn chính tâm hồn mình – nhất là khi bạn mang trong mình những ý nghĩ đem lại sự bình thản tức thì.

Dù các vị thần đã cắt cử vị thần hộ mệnh riêng cho mỗi chúng ta, hay ta bị bỏ mặc cho Fortuna định đoạt, thì không lời nguyền nào giáng xuống một người nặng nề hơn việc mong cho người ấy trở thành kẻ thù của chính mình.

Như Zeus ở cùng chính mình và an nhiên, suy tưởng những ý nghĩ xứng hợp với mình, chúng ta cũng nên trò chuyện với chính mình, không cảm thấy thiếu người khác, và quan sát xem mọi việc đang tác động đến mình ra sao lúc này.

Hãy lui về bên trong mình. Phần lý trí trong bạn có bản tính này: nó tự mãn nguyện khi làm điều công chính, và nhờ đó giữ được sự bình thản của chính nó.

Khi bạn suy đi nghĩ lại những điều này nhiều lần, bạn sẽ gắng thật sự hạnh phúc thay vì tỏ ra hạnh phúc – và trước hết là hạnh phúc trong mắt chính mình, chứ không phải trong mắt người khác.

Tâm trí không vướng dục vọng là một thành trì; con người không có nơi trú ẩn nào vững chắc hơn. Ai chưa thấy điều này là kẻ thiếu hiểu biết; ai thấy mà không tìm đến nơi trú ẩn ấy là kẻ bất hạnh.

Không cần lùng tìm ở đâu khác phần thưởng cho một hành động chính trực – tự thân hành động đã là phần đền đáp tốt hơn. Hãy giữ chặt ý nghĩ này: có bao nhiêu người chứng kiến sự liêm chính của bạn cũng chẳng hề quan trọng.

Ai muốn đức hạnh của mình được đem ra khoe thì không theo đuổi đức hạnh mà theo đuổi tiếng tăm. Bạn không chịu sống công chính khi chẳng ai tán thưởng sao? Nhiều khi bạn phải vừa công chính vừa chịu nhục cùng lúc – và bậc hiền triết coi tiếng xấu chính đáng ấy là niềm vui.

Hãy chăm sóc tâm hồn. Từ tâm hồn nảy sinh ý nghĩ, lời nói, tâm tính, nét mặt, thậm chí cả dáng đi của chúng ta. Khi tâm hồn lành mạnh, văn phong cũng vững vàng; khi tâm hồn chao đảo, mọi thứ khác đều sụp đổ.

Đây là một phép thử ngắn để tự đo lường: bạn đã tìm về với chính mình khi hiểu rằng những người thế gian gọi là may mắn thật ra lại là những người kém may mắn nhất.

Hãy tự xét mình: nếu không nỗi buồn nào đè nặng bạn, nếu không nỗi lo nào về những gì sắp tới cào xé tâm trí bạn, nếu tâm hồn bạn giữ vững – ngay thẳng và an hòa với chính mình – thì bạn đã có điều thiện cao nhất.

Hãy suy ngẫm điều này: sự khôn ngoan mang lại một niềm vui không đứt đoạn, không cạn. Tâm trí bậc hiền triết như vòm trời phía trên mặt trăng, nơi bình yên không gián đoạn ngự trị. Hãy tìm kiếm sự khôn ngoan – niềm vui không bao giờ rời bỏ bậc hiền triết.

Bạn có thể biết bình yên đang ngự trong mình khi không tiếng ồn ào nào chạm tới tai, khi không lời nào – dù khen hay dọa, dù ồn ào vô nghĩa hay đều đều – có thể lay bạn khỏi chỗ đứng của chính mình.

Hãy sống như thể mọi người đều đang nhìn thấy bạn; hãy nghĩ như thể có ai đó nhìn thấu tâm hồn bạn – vì quả thật có một ai đó như thế. Giấu được điều gì đó khỏi con người thì có ích gì?

Ông giảng giải cách âm cao và âm trầm hòa hợp với nhau, cách những sợi dây đàn khác nốt hòa thành một hòa âm. Nhưng thay vào đó, hãy dạy tôi làm cho tâm hồn mình hòa hợp với chính nó, để những mục tiêu của tôi không lạc điệu.

Điều gì bạn nên đặc biệt tránh xa? Đám đông. Bạn chưa thể yên tâm phó mình cho họ. Tôi thừa nhận sự yếu đuối của chính mình – chưa bao giờ tôi mang về nhà đúng con người mà tôi đã mang theo khi ra ngoài.

Hãy thu mình vào bên trong hết mức có thể. Hãy kết giao với những người sẽ làm bạn tốt hơn. Hãy đón nhận những ai bạn có thể giúp tiến bộ. Dòng chảy này đi theo cả hai chiều – ta vừa dạy vừa học.

Chẳng cần giơ tay lên trời, chẳng cần nài nỉ người giữ đền đưa lời cầu nguyện của ta đến tai pho tượng thần. Thượng Đế ở ngay bên bạn – cùng bạn, trong bạn.