Danh ngôn Khắc kỷ về cơn giận và những người khó chịu

Bất cứ ai làm hại tôi cũng cùng chung một trí tuệ, cùng một phần thần tính. Không ai có thể gán điều xấu xa lên tôi. Tôi không thể bị đồng loại của mình làm hại, và tôi cũng không thể ghét họ.

Đôi khi phải níu hơi thở cuộc sống lại, giữ nó nơi đầu môi, dù phải chịu đau đớn lớn, vì những người thân yêu đang trông cậy vào ta. Người tốt sống không phải chừng nào mình thích, mà chừng nào bổn phận còn ràng buộc.

Sống giữa những người mơ hồ đến thế về điều gì làm họ khổ và vì sao, thật đáng để luôn tự quan sát mình. Tôi có phải một trong số họ không? Tôi có cư xử như một người khôn ngoan và điều độ không?

Khi thấy khó chịu vì thói trơ trẽn của ai đó, hãy tự hỏi: lẽ nào thế gian này lại có thể không có kẻ trơ trẽn? Không thể nào. Vậy đừng đòi hỏi điều không thể.

Vượt biển hay chuyển từ thành phố này sang thành phố khác thì có ích gì? Nếu muốn bỏ lại phiền muộn, bạn không cần một nơi chốn khác, mà cần một con người khác nơi chính mình. Dù chọn xứ sở nào, bạn cũng mang theo con người của mình.

Nếu một người đặt lợi ích của mình cùng chỗ với sự thánh thiện, điều thiện và bạn bè, thì tất cả đều được giữ vững. Đặt lợi ích một nơi và công lý một nẻo, mọi thứ sẽ sụp đổ dưới sức nặng ấy.

Có ai đó làm sai với tôi ư? Đó là chuyện của người ấy. Người ấy có tâm tính riêng, hành động riêng. Điều tôi đang có là điều Tự nhiên của vũ trụ muốn tôi có; điều tôi làm là điều bản tính của tôi muốn tôi làm.

Tôi vẫn đang suy ngẫm điều này trong lòng: không gánh nặng nào là nặng khi tấm lòng mang nó nhẹ nhõm, và không biến cố nào cần khơi lên cơn giận, miễn là ta đừng chất thêm phiền muộn lên phiền muộn bằng cách nổi giận.

Khi hôn con, anh em hay bạn bè, đừng buông lỏng hoàn toàn cho ấn tượng; đừng để niềm vui tuôn trào không kiềm chế. Hãy kìm nó lại, ghìm nó lại – như những người đứng sau các vị tướng trong lễ khải hoàn, nhắc họ rằng họ chỉ là người phàm.

Nếu ai có thể chỉ cho tôi thấy tôi suy nghĩ hay hành động chưa đúng, tôi sẽ vui lòng thay đổi. Tôi theo đuổi sự thật, thứ chưa từng làm hại ai. Kẻ cứ khư khư giữ lầm lạc mới là kẻ bị hại.

Không có ai làm điều tốt cho người khác mà lại không làm điều tốt cho chính mình. Không phải vì việc tốt rồi sẽ quay vòng trở lại, mà vì phần thưởng của mọi đức hạnh nằm ngay trong chính các đức hạnh ấy.

Hãy tự nhắc rằng những gì bạn yêu thương rồi cũng sẽ mất, và chẳng có gì là của riêng bạn. Chúng được trao cho bạn trong hiện tại, không phải mãi mãi, mà như trái vả vào đúng mùa của nó.

Dù người khác làm gì hay nói gì, tôi vẫn phải tốt – như vàng, như ngọc lục bảo, như sắc tía giữ nguyên bản chất của chúng. Dù người khác làm gì hay nói gì, tôi là ngọc lục bảo: tôi giữ màu của mình.

Điều gì bạn nên đặc biệt tránh xa? Đám đông. Bạn chưa thể yên tâm phó mình cho họ. Tôi thừa nhận sự yếu đuối của chính mình – chưa bao giờ tôi mang về nhà đúng con người mà tôi đã mang theo khi ra ngoài.

Bạn không có thời gian để đọc. Nhưng bạn có thời gian để kìm sự kiêu ngạo, để vượt lên trên khoái lạc và đau đớn, để vượt lên trên lòng ham danh vọng, và để không bực bội với những kẻ ngu ngốc, vô ơn.

Hãy thu mình vào bên trong hết mức có thể. Hãy kết giao với những người sẽ làm bạn tốt hơn. Hãy đón nhận những ai bạn có thể giúp tiến bộ. Dòng chảy này đi theo cả hai chiều – ta vừa dạy vừa học.

Giả sử có người khinh tôi – hãy để người ấy tự lo. Điều tôi bận tâm chỉ là đừng để ai thấy tôi làm hay nói điều gì đáng khinh. Có người sẽ ghét tôi ư? Hãy để người ấy tự lo.

Đừng đánh giá giá trị của chúng ta qua những nấm mồ hay những tượng đài lớn nhỏ chẳng đều nhau dọc hai bên đường. Tro tàn của họ khiến tất cả chúng ta ngang bằng. Sinh ra chẳng ngang nhau, chúng ta kết thúc ngang nhau.

Hãy nghĩ rằng chính bạn cũng làm nhiều điều sai và cũng là một con người như bao người khác. Ngay cả khi tránh được lỗi lầm nào đó, bạn vẫn có thiên hướng phạm phải nó; chỉ có sự hèn nhát hay nỗi lo về danh tiếng kìm bạn lại.

Đừng bao giờ nghĩ rằng hạnh phúc có thể đến với ai đó nhờ nỗi khổ của người khác. Chúng ta phải gỡ rối những chuyện bị ấn vào mắt và nhồi vào tai mình, và dọn sạch trái tim khỏi những lời lẽ độc hại đang chất đầy trong đó.

Khi quá bực bội, hãy nghĩ rằng đời người chỉ là một khoảnh khắc, và chẳng bao lâu tất cả chúng ta đều chết. Hãy nghĩ rằng không phải hành động của người khác, mà chính quan niệm của chúng ta làm chúng ta bất an.

Thay vào đó, người ấy bày ra cả kho thói xấu của mình cho tương xứng với đám đông tung hô. Những kẻ vỗ tay thuê và khán giả châm ngòi cho những thói điên rồ nhất của ta. Hãy ngăn chúng ta phô trương, và bạn sẽ ngăn được chúng ta thèm khát.